علي محمد ميرجليلى
96
وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى )
برترى دارد . « 1 » د - امام كاظم عليه السلام مىفرمايد : تَواضَعْ لِلْحَقّ . . . . انَّ الْكَيسَ لَدىَ الْحَقِّ يَسيرٌ . فيض در شرح جملهء اوّل دو احتمال داده است : 1 - مراد تواضع و فروتنى در برخورد با مردم است و مراد از « حقّ » خداوند تبارك و تعالى مىباشد . يعنى تنها براى رضاى خدا و نه به هدف ديگرى ، نسبت به مردم فروتن باش . شاهد اين تفسير روايتى است كه مىگويد : « مَنْ تَواضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ . » « 2 » 2 - مراد تواضع در مقابل حقّ و حقيقت است . به عبارت ديگر حقّ را بپذير و از آن پيروى كن . همچنين فيض در شرح جملهء دوّم از روايت سه احتمال آورده است : 1 - « كيس » را به لفظ مصدر قرائت كنيم ( كَيْس ) و « حقّ » را به معناى خداوند بگيريم . معناى عبارت چنين مىشود : كياست ( / زيركى و عقل ) انسان در نزد خداوند ارزشى ندارد ، آنچه نزد او ارزشمند است تواضع و خضوع و اظهار احتياج بندگان به پيشگاه الهى است . « 3 » 2 - « كَيِّس » را به صيغه مبالغه و با تشديد ياء تلفظ كنيم كه به معناى انسان زيرك و فهميده خواهد بود و حقّ را به معناى خداوند بگيريم . بنابراين معناى عبارت چنين خواهد شد : در پيشگاه الهى ، انسانهاى زيرك و فهميده اندكاند ، بيشتر آنان يا نزد مردم و يا به نظر خود زيرك و فهميده محسوب مىشوند ، لكن در واقع چنين نيستند .
--> ( 1 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 225 . ( 2 ) . آنكه براى خدا فروتن باشد ، خداوند او را ( در نظر مردم ) بزرگ خواهد كرد . ( 3 ) . فيض احتمال اوّل را به ملاصدرا نسبت مىدهد .